TANIK - Mimarın Gözünden Fotoğrafçının Objektifinden Çağdaş Türkiye Mimarlığı (1995-2025)

Mimar-Fotoğrafçı Gürkan Akay’ın, Türkiye'deki yapı üretiminin son 30 yılını kayıt altına alarak, mimarlık literatürüne aktardığı değerli bir mimari arşiv niteliği taşıyan “TANIK - Mimarın Gözünden Fotoğrafçının Objektifinden Çağdaş Türkiye Mimarlığı (1995-2025)” adlı kitap YEM Yayın tarafından yayımlandı.

Gürkan Akay, İTÜ’de mimarlık eğitimine başladığı günlerden itibaren mimar gözüyle yapılı çevreyi gözlemlerken objektifiyle de kayıt altına almaya başlamış bir mimar ve fotoğraf sanatçısı. Akay, Marwood’un değerli katkılarıyla yayımlanan bu kitapta, son 30 yılda “yerinde tanıklık ederek” fotoğrafladığı, 2.500’ü aşkın yapı arasından oluşturduğu bir seçkiyi mimarlık kamuoyu ile paylaşıyor.

Deniz Aslan, Murat Germen ve Nevzat Sayın’ın sunuş yazılarıyla başlayan kitapta yer verilen yapıların fotoğraflarına, tasarımcılarının proje anlatımları ve eskizleri eşlik ediyor.

“Mimar meslektaşlarım için ‘fotoğrafçı’, fotoğraf çevrem için ‘mimar’ bilindim; ben ise kendimi her daim önce bir mimar, sonra bir mimari fotoğrafçı olarak gördüm” diyen Gürkan Akay:

“Bu ikili bakış, belgeleme amaçlı bulunduğum her yapıyı önce onun dilini anlayan biri olarak ‘okumamı’ sağladı. Bu meslek sayesinde, bazen çok sıra dışı, bazen çok mahrem, bazen de çok ‘erişilmez’ mekânları yaşama ve ülke mimarlığında olup bitenlerin canlı tanığı olma şansına eriştim. Binlerce projede, yüzlerce mimarın fikriyle, binanın gerçekliğiyle ve benim bakışımla kurulan bir ortak dil... Bu kitaptaki her kare, geçen çeyrek yüzyılın mimari aklının, objektifimle buluştuğu o biricik anlardan biridir. Yüz binlerce kareden süzülüp bir araya gelen bu kitabın seçkisi ise artık sadece benim tanıklığım değil, hepimizin hafızası olmaya aday bir belgedir...”

“Bu çalışma, bir fotoğraf kitabından çok daha fazlası; Türkiye’nin yakın dönem mimarlık tarihine tutulmuş bir aynadır.” diyen Marwood Genel Müdürü Mehmet Tamer Ünlü:

“Gürkan Akay’ın hem mimari eğitiminden gelen bakışı hem de fotoğraf sanatındaki estetik duyarlılığı, Türkiye’nin son otuz yılına yayılan mimari üretiminin yalnızca sessiz bir arşivini değil, yaşayan bir belleğini oluşturuyor. Onun yıllara yayılan emeğiyle oluşturduğu bu büyük arşivin süzülmüş bir bölümüne tanıklık edebilmek ve bu çalışmanın bir parçası olmak, bizim için tarif edilmesi zor bir mutluluk. Gürkan Akay, Marwood’un dönüşüm yolculuğunda da önemli bir yere sahiptir. Biz daha yolun başındayken, onun bize dışarıdan bakan açık ve yol gösterici değerlendirmeleri, kim olduğumuzu ve ne olabileceğimizi fark etmemize değerli katkılar sağladı. Bir profesyonelin gözünden kendimizi görmek, yolculuğumuza sandığımızdan daha büyük bir güç kattı. Bu kitaba katkımız, onun emeğine, sanatına ve yıllar içinde biriktirdiği tanıklığa duyduğumuz saygının sade bir ifadesidir...”

 Deniz Aslan: “Gürkan, İTÜ Mimarlık Fakültesinde bir usta, bir fotoğrafçı ve doğası gereği mimarlık fotoğrafçısı olma yolunda birçok deneme yaptı, sağlam bir yatırım yaptı, hoş bir atölye kurdu. Mimarlık ve sanat arasında kurduğu örüntülerin kendini dönüştürmesindeki en önemli motivasyon olduğuna inanıyorum.”

Murat Germen: “25 yıldır Türkiye mimarlık pratiğinin çetelesini tutan az sayıda insandan birisi olan Gürkan’ın titizlikle oluşturduğu külliyat, salt bir mesleki pratik eylem ve içeriğinin ötesini işaret ediyor... Gürkan yakın dönem Türkiye mimarlığı hakkında akademik, arşivsel bilgi üretilmesi gerektiğinde ilk danışılması gereken kişilerden birisi ve elindeki külliyat devlet arşivlerinde bile yok. Sırf bu, kendi başına çok önemli bir kazanımdır.”

Nevzat Sayın: “İyi ki ışık-gölge, yüzey-doku, doluluk-boşluk, kütle-ayrıntı, yerden-havadan, yapıdakiler-aklındakiler gibi ikili kavramlarla anlaşılabilirlikleri güçlü, genellikle sert, okunaklı, beklenmedik açılardan fotoğraflar çekip, iyi bildiğimiz yapıların iyi bilmediğimiz ve onun fotoğrafları olmasa hiç bilemeyeceğimiz yanlarını bize gösteriyor.”

Selim Velioğlu danışmanlığında, Burçin Yılmaz tarafından yayına hazırlanan, Şenay Akay’ın fotoğraf editörlüğünü, Resul Atabay’ın grafik tasarım ve uygulamasını üstlendiği kitabın kapak tasarımını İlknur Alparslan yaptı.

1976 yılında Bursa’da dünyaya geldi. Babasının mesleği nedeniyle çocukluğu Şanlıurfa Akçakale, Nevşehir, Denizli Buldan ve Balıkesir’de geçti.

1994 yılında Ankara Gazi Anadolu Lisesi’nden, 1998 yılında İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü’nden mezun oldu. Mimarlık eğitiminin hemen ardından Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Fotoğraf Bölümü’nde başladığı fotoğraf eğitimini, Prof.Dr. Sabit Kalfagil danışmanlığında hazırladığı “Günümüzde Görsel Kirlenme ve Kamu Bilincindeki Kalite Erozyonu” başlıklı yüksek lisans teziyle 2001 yılında tamamladı.

Öğrencilik yıllarından itibaren iki disiplini bir arada yürüttü. Mimar olarak projelerde yer alırken, bir yandan da kurduğu “Gürkan Akay Mimari Tanıtım” firması çatısı altında mimarlık fotoğrafçılığı yapmaya başladı. 1995 yılından bu yana, 400’ü aşkın mimar-tasarımcı ve firma için 2.500’ü aşkın projeyi fotoğraflayarak, Türkiye mimarlık ortamının en kapsamlı görsel hafıza arşivlerinden birini oluşturdu.

Ulusal yarışmalarda jüri üyelikleri yapan Gürkan Akay, çeşitli üniversitelerde ve kurumlarda seminerler verdi. İşleri Vogue, Yapı, Arredamento Mimarlık, Tasarım gibi pek çok yayında yer aldı. Gürkan Akay, Tasarım dergisinin 25. Yıl, 250. Özel sayısında “ülke mimarlığının belleğini oluşturan 25 isim” arasında gösterildi.